Activiteiten

Afdelingsavond Wetteren: Dwergsterrenstelsels
30 oktober 2009
Peter Henderickx


Vrijdagavond 30 oktober 2009 was er opnieuw een afdelingsavond van VVS Scheldeland in het Sint Gertrudis College te Wetteren. Een 15tal aanwezigen werden geteld, gezellig keuvelend, zoals gewoonlijk.

We gingen de avond van start met een verkiezing van de mooiste en meest passende affiche voor de sterrenkijkavond op 27 november in de school.
De leerlingen van Philippe Plaetick hadden een zestal ontwerpen ingestuurd, een mooi initatief!
De winnaar ziet u op onze homepage.

Daarna nam Dr. Sven De Rijcke van de vakgroep Wiskundige Natuurkunde van de Universiteit Gent ons mee daar de wereld van dwergsterrenstelsels. Dwergsterrenstelsels zijn erg belangrijk in het onderzoek naar de vorming en evolutie van sterrenstelsels. Hij heeft met z'n team onderzoek gedaan met o.a. de VLT in de Chileense Atacamawoestijn.
Z'n ontdekking van een zwart gat in een dwergsterrenstelsel ondersteunt immers de hypothese dat de vaak waargenomen superzware zwarte gaten (met een massa van miljoenen tot miljarden keren deze van de zon) in reuzensterrenstelsels gevormd worden door de versmelting van een groot aantal kleinere (dwerg)stelsels.


Dr. Sven De Rijcke

Sven wees er ook op dat volgens recente studies 74% van het heelal bestaat uit donkere energie, 22% uit donkere materie en slechts 4% uit normale materie (baryonen). Donkere materie wordt verondersteld te bestaan om de waargenomen baanbeweging van verre sterren en afgeplatte spiraalvormig sterrenstelsels (zoals ons eigen Melkwegstelsel) te verklaren op een wijze die zowel consistent is met de zwaartekrachttheorie als met de relativiteitstheorie.
De zichtbare materie in deze sterrenstelsels heeft namelijk niet genoeg massa om de bewegingssnelheid van de sterrenstelsels in hun baan om het gemeenschappelijk zwaartepunt te kunnen verklaren. Om de bewegingssnelheid met de bestaande zwaartekrachttheorie en de relativiteitstheorie te kunnen verklaren, veronderstelt men dat er extra materie aanwezig is die tot dusverre niet gedetecteerd kan worden.
Volgens recente studies zouden dwergsterrenstelsels ongeveer 400 keer meer donkere materie omvatten dan gewone sterrenstelsels.

Sven's presentatie is hier te bekijken (PDF - 16Mb).


David bedankt Sven voor z'n mooie en vlotte presentatie.

Peter Henderickx verzorgde aansluitend het hemeljournaal van de komende maand november. We merken op dat de maand november twee vrijwel maanloze weekends bevat.
De typische herfststerrenbeelden staan in november in het Zuiden, zoals Vissen, Walvis, Pegasus, Andromeda. Iets meer oostwaarts liggen Perseus en Camelopardalis.
Daarin werden een aantal opvallende deepsky objecten even belicht. Zo stonden we even stil bij Melotte 20, de mooie cluster nabij Alpha Persei en uiteraard de Perseus dubbelcluster. Messier 34 en Messier 76 (kleine Halternevel) werden uiteraard ook toegelicht.

In Cetus en Pisces vinden we mooie groepen van sterrenstelsels terug, waaronder een pak heldere. 2 van die stelsels zijn Messier objecten, M77 en M74.
Die sterrenstelsels zijn echter niet de gemakkelijkste door hun vrij lage oppervlaktehelderheid. In deepskylog.be kan je er een pak vinden die beter te zien zijn.

Camelopardalis zet het decor voor een mooi sterasterisme: Kembles Cascade, een lange sliert van een 14 tal heldere sterren, die stopt aan een mooie open sterrenhoop NGC 1502.

Deze maand zijn ook de Tauriden (6 november) en de Leoniden (17 november) actief. Vooral de laatste zwerm kan een mooi spectakel geven, gezien de nieuwe maan op dat moment.

Download het Hemeljournaal november 2009


De opkomst was weer talrijk!


Nadien werden nog een aantal foto's en ontwerpen getoond van André De Coster, die in z'n achtertuin een sterrenwacht wil bouwen rond een afgezaagde kastanje. Die stronk zou dan dienst doen als telescoopzuil. De mogelijke oplossingen werden in groep bekeken. Nadien werd nog een tijdje gezellig nagepraat.